Depresija i drugi poremećaji raspoloženja mogu se javiti kod djece u različitim uzrastima, a simptomi se mogu razlikovati u odnosu na odrasle.
Nažalost, ne postoji mnogo zvaničnih statističkih podataka o poremećajima raspoloženja kod djece u Crnoj Gori. Međutim, prema nekim procenama, oko 10% djece i adolescenata ima neki oblik poremećaja raspoloženja u Crnoj Gori.
Prema jednoj studiji sprovedenoj u Crnoj Gori 2013. godine, depresivni poremećaji su bili najčešći mentalni poremećaji kod adolescenata u Beogradu. Studija je, takođe, pokazala da je 11,1% adolescenata u Beogradu imalo anksiozni poremećaj, dok je 2,9% imalo bipolarni poremećaj.
Prema podacima Instituta za javno zdravlje Crne Gore "Dr Milan Jovanović Batut", broj djece i adolescenata koji su hospitalizovani zbog mentalnih poremećaja se povećao za 28,7% u periodu od 2010. do 2014. godine.
Ovi podaci sugerišu da poremećaji raspoloženja kod djece nisu retkost u Crnoj Gori, i da je potrebno posvetiti više pažnje i više resursa usmeriti ka dijagnostikovanju i lečenju ovih poremećaja. Važno je da se stigmatizacija mentalnih poremećaja smanji, kako bi se djeca i adolescenti ohrabrili da potraže pomoć kad im je potrebna.
Uzroci nastanka poremećaja raspoloženja kod djece
Uzroci nastanka poremećaja raspoloženja kod djece mogu biti različiti, a često uključuju kombinaciju bioloških, psiholoških i socijalnih faktora.
Biološki faktori mogu uključivati naslednu predispoziciju, disbalans neurotransmitera u mozgu, hormonalne promjene u pubertetu i druge fiziološke faktore koji mogu uticati na raspoloženje.
Psihološki faktori uključuju situacije u kojima dijete doživljava stres, gubitak ili traumu, što može dovesti do depresije, anksioznosti ili drugih poremećaja raspoloženja. Takođe, negativan način razmišljanja, nisko samopouzdanje i problemi sa emocionalnom regulacijom mogu doprineti razvoju poremećaja raspoloženja kod djece.
Socijalni faktori mogu uključivati probleme u porodici, stres zbog školskih obaveza, nedostatak podrške vršnjaka, probleme u društvenom okruženju, kao i ekonomske teškoće i socijalno-ekonomske razlike.
Važno je napomenuti da su ovi faktori samo neki od mogućih uzroka poremećaja raspoloženja kod djece, i da je kod svakog slučaja potrebna individualna procjena. Roditelji i staratelji bi trebalo da obrate pažnju na promjene u ponašanju svog djeteta i da potraže stručnu pomoć ako primete neke znakove poremećaja raspoloženja.
Vrste poremećaja raspoloženja kod djece
Depresija kod djece se može manifestovati na različite načine, ali u osnovi je to stanje niskog raspoloženja, bezvoljnosti, tuge i nedostatka energije koje utiče na svakodnevni život djeteta.
Još neki poremećaji raspoloženja, mimo depresije, koji se mogu javiti kod djece:
- Bipolarni poremećaj
- Anksiozni poremećaji
- Poremećaj prilagođavanja
Simptomi poremećaja raspoloženja kod djece
Simptomi poremećaja raspoloženja kod djece mogu se razlikovati u zavisnosti od vrste poremećaja i detetovog uzrasta, ali neki od uobičajenih simptoma uključuju:
Depresija: dijete može osećati kontinuiranu tugu, iritabilnost, nedostatak energije, gubitak apetita ili prekomernu konzumaciju hrane, poteškoće u spavanju, izolaciju od vršnjaka, povlačenje od aktivnosti koje su ranije bile omiljene,osjećaj bezvrednosti i niskog samopoštovanja. Nizak nivo energije i umor, poteškoće u koncentraciji i odlučivanju, kao i negativne misli, odnosno, preokupiranost smrću.
Bipolarni poremećaj: dijete može pokazivati promjene raspoloženja između euforije, uzbuđenja i hiperaktivnosti, i depresije, niske energije, anksioznosti i niskog samopoštovanja.
Anksiozni poremećaji: dijete može biti preterano zabrinuto, imati poteškoće u koncentraciji i spavanju, preteranu anksioznost i panične napade, promjene određene situacije ili aktivnosti.
Poremećaj prilagođavanja: dijete može biti razdražljivo, anksiozno, tužno ili povučeno zbog promjena u životu, kao što su selidba, roditeljski razvod ili promjena škole.
Ovi simptomi mogu biti specifični za određeni poremećaj ili se mogu preklapati između nekoliko poremećaja. Ako roditelj sumnja da dijete ima poremećaj raspoloženja, važno je potražiti pomoć profesionalaca, kao što su ljekari, psiholozi ili psihijatri koji će moći postaviti dijagnozu i preporučiti odgovarajući tretman.
Liječenje poremećaja raspoloženja kod djece
Liječenje depresije kod djece uključuje različite terapijske modalitete: psihoterapiju, farmakoterapiju (kada je potrebno), kao i podršku i angažman porodice i drugih bliskih osoba. Važno je da roditelji obrate pažnju na simptome depresije kod djece i da potraže pomoć stručnjaka za mentalno zdravlje kada primete bilo kakve zabrinjavajuće znakove.
Liječenje poremećaja raspoloženja kod djece može uključivati različite tretmane, u zavisnosti od vrste i težine poremećaja. Važno je da roditelji dijete upute kod ljekara ili psihologa ako sumnjaju na neki od ovih poremećaja. Liječenje može obuhvatati psihoterapiju, poput kognitivno-bihejvioralne terapije, kao i lekove, poput antidepresiva ili stabilizatora raspoloženja, ako je to potrebno. Važno je da se dijete ohrabruje da govori o svojim osećanjima i da se pruži podrška u procesu liječenja. Takođe, zdrave navike u ishrani i fizička aktivnost mogu pomoći u regulisanju simptoma poremećaja raspoloženja kod djece.
Ukoliko primetite da se Vaše dijete ponaša drugačije, reagujte bez odlaganja! Započnite razgovor sa svojim detetom, istaknite svoju zabrinutost i predložite posetu psihologu ili psihijatru. Ukoliko ne znate kome da se obratite, ukucajte “psiholog” ili “psihijatar” u polje za pretragu na platformi Hipokratija. Dobićete uvid u preporuke i iskustva pacijenata širom Crne Gore koji su se susreli sa sličnim problemom, te ćete na taj način lako pronaći stručnjaka baš po svojoj meri.
