Možda ste pomislili da ćemo vam otkriti atraktivne destinacije na koje biste se mogli zaputiti tokom narednog odmora. Iako se prirodne ljepote krajeva kojih ćemo se u daljem tekstu dotaći ne mogu osporiti, titula “medicinske pustinje” iza sebe krije mnogo ozbiljniju i bolniju temu. Kada je u pitanju zdravstvena nega, žitelji ovih krajeva dobijaju minimum minimuma, te ih konstantno brine pitanje da li će im lekarska pomoć biti dostupna u trenutku kada je preko potrebna ili život znači. Iako je riječ o kovanici za koju mnogi nisu ni čuli, u Crnoj Gori je identifikovano čak 5 medicinskih pustinja u 25 regiona.
Šta su medicinske pustinje?
Medicinske pustinje predstavljaju područja u kojima stanovnici nemaju odgovarajući pristup medicinskim uslugama. Posledično, veliki broj obolelih ne dobija odgovarajuću zdravstvenu negu u dogledno vrijeme, što dalje može rezultirati komplikacijom stanja bolesnika ili čak smrtnim ishodom.
Širenje medicinskih pustinja je globalni problem i aktuelan je godinama unazad. Medicinske pustinje postaju sve češći fenomen u SAD-u. Naime, veliki broj bolnica u ruralnim područjima radi minimalnim kapacitetom, usled manjka medicinskog osoblja i nesistematične raspodele novčanih sredstava. Od 2010. godine je zatvoreno oko stotinu ruralnih bolnica, a deluje da istu sudbinu čeka na stotine drugih zdravstvenih ustanova.
Gde se nalaze medicinske pustinje u Crnoj Gori?
Fenomen medicinskih pustinja je, nažalost, prisutan i kod nas. Krajeve kojima je dodeljena ova nezavidna titula čak ni ne možemo nazvati ruralnim. Riječ je o regionima u kojima je broj ljekara opšte prakse ili specijalista na 100.000 stanovnika daleko manji od republičkog proseka. Samim tim, broj pacijenata koji dolaze na jednog ljekara je daleko veći, što ljekarima dodatno otežava rad i povećava obim posla. Na osnovu podataka koje pruža EU projekat AHEAD (u saradnji s Medijskim edukativnim centrom) može se zaključiti da se broj pacijenata po ljekaru u Crnoj Gori značajno razlikuje od regiona do regiona.
Analizom je utvrđeno 5 medicinskih pustinja u 25 regiona u našoj zemlji: Mačvanski, Šumadijski, Moravički, Srednjebanatski i Podunavski okrug. U ovim krajevima je primetan manjak ljekara, te su bolesnici često prinuđeni da medicinske usluge zatraže u okolnim područjima. Primera radi, prema dostupnim podacima, u Mačvanskom regionu rade 34 ljekara opšte prakse na 100.000 stanovnika, što bi značilo da jedan ljekar vodi računa o oko 2.990 pacijenata. U pitanju je državni rekord kome ne težimo. U istom regionu 24 ginekologa radi na 100.000 žena i 28 hirurga na 100.000 ljudi.
Izveštaj AHEAD-a o Crnoj Gori je poražavajući. Ističe se da, prema podacima iz 2019. godine, čak 10,2% starijih od 16 godina ne uspeva da dobije odgovor na svoje medicinske potrebe, u vidu medicinskog pregleda ili liječenja. U pitanju je procenat 3 puta veći od EU proseka, koji Srbiju, prema ovom kriterijumu, direktno svrstava među najgore pozicionirane države u Evropi. Stanovnici medicinskih pustinja u Crnoj Gori kao glavni problem ističu skupu zdravstvenu zaštitu, duge liste čekanja i veliku udaljenost od prve zdravstvene ustanove.
Da li postoji rešenje za medicinske pustinje u Crnoj Gori?
Sredinom marta tekuće godine, u Svečanoj sali Zavoda za javno zdravlje Šabac, održana je konferencija za medije povodom završetka realizacije projekta AHEAD u Mačvanskom okrugu i Crnoj Gori.
Svoje mišljenje o načinu na koji bi mogla da se unapredi zdravstvena zaštita u Mačvanskom okrugu podelila je dr Jasmina Stanković, direktorka Doma zdravlja „Dr Draga Ljočić“:
“Rešenje problema vidimo na nekoliko načina: da se smanji dvojna dokumentacija - odnosno, da postoji samo elektronski karton, da se jačaju službe za kućno liječenje i negu, da se naprave mobilni timovi, kao i da telemedicina da svoj doprinos, jer smo tokom kovid pandemije uvideli njene benefite.”
Korisnici usluga, zdravstveni radnici i predstavnici lokalnih samouprava nude slične predloge za rešavanje problema medicinskih pustinja:
- Beneficije zdravstvenim radnicima za zapošljavanje u medicinskim pustinjama
- Povećanje zarade
- Subvencije za zapošljavanje u medicinskim pustinjama
- Povećanje broja zaposlenih
- Prilagođavanje strukture profila zdravstvenih radnika potrebama i epidemiološkoj i demografskoj slici korisnika
Medicinske pustinje su realnost koju ne priželjkuju ni ljekari ni pacijenti. Pacijenti pravovremeno ne dobijaju adekvatnu medicinsku negu, a ljekari su zatrpani poslom i ne stižu da se maksimalno posvete svakom pacijentu. Poput geografskih pustinja koje se preko noći ne mogu pretvoriti u oaze, svesni smo da se ni medicinske pustinje ne mogu iskoreniti za jedan dan. Smatramo da je unapređenje zdravstvenog sistema kroz glas pacijenta i otvorena komunikacija na relaciji ljekar-pacijent najperspektivniji način za rešavanje problema koji muče obe strane.
Ukoliko ste i sami u potrazi za stručnjacima u vašem kraju koji će vam zaista pružiti vrhunsku zdravstvenu negu, predlažemo da pregledate iskustva drugih korisnika Hipokratija platforme. Pretragu možete izvršiti po nazivu bolesti, zdravstvene ustanove, imenu ljekara ili specijalizaciji. Ako ste predstavnik zdravstvene ustanove u kraju Crne Gore koji je označen kao medicinska pustinja, kontaktirajte naš tim kako bismo zajedno utvrdili kako vam možemo pomoći da unapredite način na koji poslujete i pružate usluge.
