Kandida u stolici: Simptomi, uzroci i liječenje

Ažurirano: maj 2025

Šta je kandida?

Kandida u stolici označava prisustvo gljivice Candida albicans u crijevima. Candida albicans je samo jedna od mnogih vrsta gljivica iz roda Candidae od kojih su mnoge bezazlena i žive u simbiozi sa svojim domaćinom.

Normalno se mogu naći u usnoj duplji, grlu, na koži, u vagini i debelom crevu kao i rektumu. Ukoliko su prisutne u malom broju, predstavljaju sastavni element crevnog sadržaja i njihov broj je regulisan od strane normalne crevne flore, mikrobioma. Tada one ne izazivaju nikakvu simptomatologiju i nisu opasne po zdravlje, naprotiv, čak učestvuju u procesu završne razgradnje hrane i u apsorpiciji nekih nutritijenata.

Ukoliko dođe do disbalansa u mikrobiomu organizma čoveka, to jest ukoliko dođe do smanjenja broja dobrih bakterija i do kompromitovanog, oslabljenog imuniteta, tada se kandida enormno razvija i razmnožava i odnosi prevagu u odnosu na "dobre" bakterije. U toj situaciji razvija se patološko stanje pod imenom kandiddijaza (candidiasis).

U zavisnosti od mjesta pojave patoloških količina kandide govorimo o kandidijazi usne duplje ždrela, želudca, crijeva- debelog crijeva ( kandida u crijevima i stolici), genitalna kandidijaza ( vagina, glavić muškog polnog organa), koža- najviše u predelu pregiba i pojačanog znojenja ( prepone, ispod dojki, pazuha). Ukoliko usled intenzivnog pada imuniteta infekcija kandidom zahvati i mozak, pluća, urinarni sistem, jetru itd, tada govorimo o generalizovanoj kandidijazi.

crevna kandida – gljivična infekcija digestivnog trakta

Uzrok pojave kandide u crijevima i stolici kao patološkog stanja

Mnogobrojni su uzroci pojave patoloških količina kandide u crijevima i stolici:

Nepravilna i neizbalansirana ishrana

To znači konzumiranje hrane bogate šećerima- odnosno rafinisanim i koncentrovanim ugljenohidratima, zatim belim brašnom i proizvodima od belog brašna, a pogotovo kvasna peciva. Zatim Ishrana bogata industrijskim prerađevinama u svim oblicima- razne grickalice, suhomesnati proizvodi - koji podrazumevaju dodatak mnogih aditiva, konzervisana hrana.

Preterana upotreba mlečnih proizvoda pogotovo onih koji nisu iz organske proizvodnje, fermentisani sirevi. Gazirani i zašećereni napitci.

Ova vrsta ishrane pogoduje stvaranju kiselog sadržaja u digestivnom traktu što izuzetno pospešuje razvoj gljivica.

S druge strane nedostatak dijetetskih vlakana, koja se uglavnom nalaze u integralnim žitaricama, voću i povrću, a koji sa svoje strane doprinose rastu i razvoju korisnih bakterija- taj nedostatak takođe potpomaže umnožavanje kandide u crijevima.

Uzimanje veće količine alkohola, kao i kafe takođe su uzrok kandidijaze crijeva.

Preterana, nedovoljno kontrolisana upotreba antibiotika širokog spektra

Nesumnjivo je da su antibiotici napravili revoluciju u borbi protiv bolesti izazvanih bakterijama, međutim, oni se često koriste i u slučajevima kada to nije neophodno, a ponekad i "na svoju ruku" što se nikako ne preporučuje. Antibiotici širokog spektra ubijaju i normalnu bakterijsku floru i time se remeti balans mikroorganizama crevnog mikrobioma.

Bitno je da istaknemo izuzetno značajnu ulogu mikrobioma u digestivnom traktu. Bakterije mikrobioma potpomažu razlaganje skroba, šećera i biljnih vlakana koja tokom prolaska kroz digestivni sistem ostaju nerazgradjena, zatim se ti razgradni produkti u vidu korisnih kratkolančanih masnih kiselina difuzijom kroz zid crijeva vraćaju u organizam i učestvuju u metabolizmu. To dovodi, izmedju ostalog i do smanjenja rezistencije na insulin, pa se tako prevenira pojava šećerne bolesti. Smanjuje se i nivo lošeg holesterola, podstiče se produkcija nekih vrsta antitela i povećava se imunitet. Smatra se da čak neki produkti ovih dobrih bakterija deluju i antikancerogeno.

Oboleli od šećerne bolesti

Oboleli od ove bolesti su posebno skloni razvoju kandidijaze u crevnom traktu. Kod dijabetesa tipa 1 ili tipa 2, nivo šećera u ustima i drugim sluznicama je veći nego kod osobe bez dijabetesa. S obzirom da se kandida uglavnom hrani šećerom, razumljivo je da oni sa dijabetesom imaju veći rizik za razvoj kandidijaze.

Oslabljeni imuni sistem

Svaka osoba sa oslabljenim imunološkim sistemom najverovatnije će razviti kandidijazu. Ovo uključuje bebe, malu djecu, starije osobe, osobe sa dijagnozom HIV / AIDS-a i druge inflamatorne i autoimune bolesti.

- Primena imuno supresiva kod pacijenata sa transplantiranim organima kao i kod nekih imunoloških obolenja - usled suprimiranog imunog odgovora stvaraju se uslovi za razvoj kandide u crijevima.

- Učestala primena kortikosteroida kod raznih oboljenja- umanjuje imuni odgovor organizma. Ako, na primer, neko zbog astme koristi pumpice sa kortikostetoidom, neohodno je posle svake inhalacije da ispere usta i grlo.

- Oboleli od raka koji primaju citostatike - pacijenti oboleli od raka već po samoj prirodi bolesti imaju smanjeni imunitet, kada se još tome pridoda često deficijentna ishrana i primena citostatika, kao i zračenje, koji neminivno pored ćelija raka ubijaju i zdrave ćelije, jasno je zbog čega kandida ima priliku da se nekontrolisano razvija.

- Učestala primena inhibitora protonske pumpe, to su lijekovi koji se koriste kod gastritisa za smanjenje količine želudačne kiseline. Ovo dovodi do promjene u kiselosti crevnog sadržaja što sa svoje strane potpomaže patološki rast kandide.

- Žene tokom trudnoće - zbog promjene u hormonalnom statusu

- Bolesti stitne žlezde i nadbubrega

- Deficit limfocita i neutrofila

- Prisustvo proteze u usnoj duplji

- Instaliran kateter u mokraćnoj besici

- Izloženost hroničnom stresu, nedoboljno odmora, nedostatak kvalitetnog sna

simptomi kandide u crijevima kod odraslih

Simptomi kandide u crijevima

Simptomi od strane gastrointestinalnog trakta:

Nadimanje stomaka, pojačani gasovi, bolovi i grčevi u stomaku.
Osjećaj muke i kiselina u želudcu-gorušica
Učestale kašaste i prolivaste stolice, ponekad čak i penušave
Ponekad zatvor ili naizmenično sa prolivom.
Svrab anusa, analne fisure, hemoroidi
Prisustvo sluzi ili krvi u stolici ili rektalno krvarenje
Često oboleli gubi na telesnoj težini
Pojava pojačane želje za uzimanjem slatkiša.

Ukoliko je kandida prisutna i u usnoj duplji, a što je čest slučaj kod crevne kandidijaze, tada mogu postojati poteškoće i peckanje pri gutanju kao i gubitak osjećaja ukusa. Neprijatnost u grlu i nadražajni kašalj. Mogu se videti i beličaste naslage po jeziku i nepcima.

Opsta simptomatologija i uticaj kandide na zdravlje

Osim gore navedenih gastrointestinalnih simptoma infekcija kandidom se može ispoljiti i u vidu drugih zdravstvenih problema kao što su :

hroničan zamor, iscrpljenost, groznica - uzrok malaksalosti moze biti i konsekutivni nedostatak vitamina grupe B, vitamina D, magnezijuma kao i esencijalnih aminokisekina , a sve to kao posledica uništavanja normalne bakterijske flore koja ima udela u produkciji navedeninih supstanci.
Zatim bolovi u mišićima, nervoza, migrena, loša koncentracija, zaboravnost, česte promjene raspoloženja pa čak i depresivne epizode .

Ukoliko kandida prodre u krvotok moze da zahvati srce, pluća, mozak, bubrege, tada govorimo o sistemskoj kandidijazi.

Moze se javiti sklonost ka alergijama, ekcem i dermatitis, psorijaza, pojava gljivičnih infekcije noktiju, česte su vaginalne kandidijaze.

Do ovih opstih simptoma dolazi zbog toga što kandida svojim toksinima oštećuje sluznicu debelog crijeva, što opet ima za posledicu stvaranje sitnih pukotina u crevnoj sluznici i do razvoja takozvanog " sindroma propusnih crijeva". U tom slučaju patogene bakterije, virusi i gljivice, kao i toksini i nesvareni molekuli hrane imaju slobodan pristup ka dubljim crevnim strukturama i krvnim sudovima. Ove supstance u zidu crijeva izazivaju "zapaljensku reakciju" te mogu dovesti do niza autoimunih bolesti, kao sto je Hashimoto tireoiditis, reumatoidni artritis, alergijske sindrome, lupus, skleroderma pa čak i multiplu sklerozu, a najčešće su bolesti povezane sa upalom crijeva - ulcerozni kolitis i Kronova bolesti.

Pojava kandide u stolici kod beba i male djece

Kao što smo istakli kandida se i u normalnim okolnostima nalazi na i u našem telu ne izazivajuci tegobe .

Međutim, ukoliko dijete ima oslabljen imuni sistem, ukoliko uzima preterano često antibiotike, koristi kortikosteroide ili je pak u pitanju juvenilni dijabetes, ili uzima imunosupresive, dolazi do preteranog rasta kandide u crijevima kao i pojave u stolici djeteta.

Preporuka je da majka treba da doji dijete minimum 6 mjeseci da bi na vrijeme došlo do formiranja normalnog mikrobioma u crijevima odojčeta. Inače, da spomenemo, da je za formiranje kompletnog i kompleksnog mikrobioma potrebno bar 3 godine od rođenja djeteta i da za to vrijeme treba maksimalno izbegavati primenu antibiotika.

Prirodan, vaginalni porođaj, po pitanju formiranja bebinog mikrobioma, bolji u odnosu na carski rez, jer se beba prilikom prolaska kroz porođajni kanal na vrijeme "zarazi" dobrim bakterijama.

Simptomi kandide u stolici kod djece

Kandidijaza kod beba retko se viđa izolovano samo u stolici, već je uglavnom povezana i sa kandidijazom usne duplje - takozvani mlečac ili soor.

Na sluzokoži usne duplje i jeziku se javljaju bijele naslage u vidu tačkica, poput gromuljica sira, a ukoliko se skinu, mogu čak i krvariti. Bolne su i otežavaju ishranu beba i male djece.

Mogu biti praćene crvenilom i bolovima u predelu jezika. Slične promjene se javljaju i na sluznici obraza. Ukoliko je zahvaćen i jednjak, beba moze imati teškoće pri gutanju.

Takođe nisu retke ni prskotine u uglovima usana" žvale"- angularni heilitis.

Na prisustvo kandide kod beba i male djece sumnja se u slučaju:

- grčeva u stomaku, nadimanje crijeva

--kašaste i eksplozivne stolice

- suv nadrazajni kašalj

- perianalni svrab

- osip u predelu pregiba kože, u preponama, oko anusa, u pazusnom predelu, pogotovo leti usled neredovnog menjanja pelena ili eventualno loše higijene.

- ekcemi po koži

- hiperaktivnost, razdražljivost, glavobolja, poremećaj sna

- začepljenost nosa, kašljucanje, san u prekidima

- učestali problemi sa ušima

Izgled stolice kod kandide

Stolica je kod prisustva kandide u crijevima često ređa u odnosu na redovno formiranu stolicu, prožeta je vlaknastom sluzi, ponekad čak i sa primesama krvi. Dešava se i da je penušava i da pluta po vodi u wc šolji.

Postavljanje dijagnoze - metode i testovi

Kao prvo, neobično je važno uzeti detaljnu anamnezu, zatim izvršiti kompletan klinički pregled pacijenta.

Uzima se bris iz grla, ždrela, zatim vaginalni bris ili uretralni.
Kultura stolice na kandidu- radi se tri puta uzastopce- rezultat može pokazati sljedeće: kandida nije izolovana, izolovana u malom broju, izolovana u masi. Uglavnom se liječenje preduzima kada je kandida prisutna u velikom broju- masa.
takođe se mogu proverite nivoi antitela IgG, IgA i IgM, a visoki nivoi mogu ukazati na infekciju kandidom. Ipak, u praksi je primećeno da ovi testovi često mogu biti negativni čak i kada je test stolice ili urina pozitivan.
Endoskopija- može se pregledati jednjak, želudac, ili pak raditi rektalna endoskopija. Modernim endoskopskim aparatima se pristupa pregledu svim dijelovima gastrointestinalnog trakta. Osim sto direktno možemo imati uvid u stanje sluznice, uzimanjem uzorka crevnog sadržaja dokazujemo prisustvo kandide.

kandida u stolici pod mikroskopom

Kako se liječi kandida u crijevima i stolici

Pre pristupanju lečenju kandide u stolici veoma je vazno istaći sljedeće : liječenje kandide u crijevima nikako ne treba sprovoditi po ličnom nahođenju već je neophodno obratiti se ljekaru. Konsultacija sa lekarom je bitna iz više razloga: da bi se sprovela adekvatna dijagnostika, jer prisustvo kandide ne znači da nemate i drugih problema sa crijevima, zatim, da bi se utvrdio uzrok pojave kandide ( dijabetes, bolesti koje dovode do smanjenja imuniteta, npr infekcija HIV -om), da bi se isključilo postojanje bolesti koje nastaju kao posledica infekcije kandidom i na kraju da bi dobili što adekvatniju terpiju u skladu sa vasim celokupnim zdravstvenim stanjem.

Kandida u crijevima - prevencija

Održavati redovnu oralnu higijenu.
Hraniti se dobro izbalansiranom ishranom.
Ukoliko bolujete od šećerne bolesti postarajte se da bude dobro iskontrolisana.
Proverite bar jednom godišnje krvnu sliku, gvožđe u krvi.
Po mogućstvu redukovati nivo stresa kojem ste izloženi.
Pokušajte da poboljšate opštu kondiciju, radite na unapređenju zdravlja- uredan život, dovoljno sna, kretanje na otvorenom.

Da li postoji specifičan režim ishrane za borbu protiv kandide u crijevima?

Da, postoji specifičan režim ishrane za kandidu u crijevima koji uključuje nekoliko ključnih koraka. U početnoj fazi liječenja preporučuje se izbacivanje koncentrovanih ugljenih hidrata, belog brašna i visokošećernog voća, kao i punomasnih mlečnih proizvoda iz ishrane. Umesto toga, treba se fokusirati na unos integralnih žitarica, voća sa nižim sadržajem šećera, mesa od životinja hranjenih prirodno, kao i kokosovog i maslinovog ulja. Takođe, korisno je uključiti u ishranu prirodno fermentisanu hranu poput domaćeg jogurta i kiselog mlijeka, kao i hranu bogatu polifenolima poput zelenog čaja i crne čokolade.

Koliko dugo može da traje liječenje kandide u stolici?

Liječenje kandide u crijevima traje duži vremenski petiod što znači da se uzimanje specificne antifugalne terapije sprovodi 14 dana do mjesec dana u zavisnosti od vrste antimikotika.

Nikako ne sprovoditi terapiju bez konsultacije ljekara!

Strožija korekcija ishrane takođe se sprovodi 4 do 6 nedjelja, ne duže, da ne bi došlo do smanjenja imuniteta usled nedoststka neophodnih nutrtijenata.

Koje vrste suplemenata mogu pomoći u lečenju kandide u crijevima?

Pošto probiotske bakterije koje se u normalnim okolnostima nalaze u digestivno traktu potpomažu da se vitamin D u organizmu iz neaktivnog oblika transformiše u aktivan, neophodan za prevenciju osteoporoze i uopšte za poboljšanje imuniteta, preporučuje se tokom liječenja uzimati vit D.

Takođe se preporučuje uzimati vitamine B grupe od B1 do B12, folate, vitamin K, kao i tiamin.

Vatimini C, A, E, kao i gvožđe, magnezijum, kalcijum, bakar, selen, cink, omega 3 masne kiseline - svi ovi suplementi imaju antioksidativno dejstvo i deluju antizapaljenski.

Koji čajevi, biljke i začini su korisni za eliminisanje kandide iz stolice?

Propolis je izuzetno delotvorna materija u borbi protiv kandide. Osim što sprečava rast kandide, on deluje i kao imunostimulator tj jača odbrambene sposobnosti organizma i pomaže mu da se izbori sa kandidom. Ujedno ima ulogu i u regeneraciji sluznice digestivnog trakta, kao i sposobnost da za sebe vezuje toksina iz crijeva.

Beli luk- poseduje supstancu alicin, treba ga unositi svakodnevno po 2 cijena, ili u capsulama 2x1.

Kopriva ima ulogu u eliminaciji štetnih produkata iz organizma, uzima se u vidu čaja.

Etarska ulja anisa, kamilice, nane, kantariona, hajdučke trave regenerišu sluzokožu crijeva i učestvuju u detoksikaciji organizma.

Borovnica je veoma bogata svim gore navedenim antioksidantima.

Preporučuje se i čaj od cimeta sa malo bagremovog meda , čaj od djumbira, majčine dušice, origana i ruzmarina.

Ulje od divljeg origana u maloj kolicini jer ubija i korisne bakterije.

Radi detoksikacije dobro je uzimati zeolit.

Da li je obavezno koristiti probiotik za kandidu u crijevima?

Obavezno uzimati i probiotike i to one koje sadrže Saccharomyces boulardi.

Koji je najbolji lijek protiv kandide?

Najbolji lijek protiv kandide zavisi od lokacije, težine infekcije i individualnih faktora. Generalno, liječenje kandide uključuje kombinaciju medicinske terapije, promjene u ishrani i jačanje imuniteta.

Ljekari najčešće propisuju antifungalne lekove (antimikotike). Ovi lijekovi mogu biti u različitim oblicima:

Oralni lijekovi (tablete): Flukonazol (npr. Diflucan), itrakonazol, vorikonazol su neki od često korišćenih sistemskih antimikotika koji deluju na kandidu u cijelom telu.
Lokalni lijekovi (kreme, masti, vaginalete, oralni gelovi): Klotrimazol (npr. Canesten), nistatin, mikonazol i drugi se koriste za lokalne infekcije, kao što su vaginalna kandidijaza, oralna kandidijaza ili kožne infekcije.

Da li postoji jedna tableta protiv kandide?

Da, za neke oblike kandidijaze, posebno za nekomplikovane vaginalne gljivične infekcije, može se propisati jedna oralna doza flukonazola (150 mg). Međutim, ovo nije univerzalno rešenje za sve vrste i težine kandidijaze. Kod težih ili ponavljajućih infekcija, kao i kod sistemskih infekcija, biće potrebna duža terapija i eventualno kombinacija lijekova.

Važno je naglasiti da uzimanje bilo kakvih lijekova samoinicijativno, nije preporučljivo. Obavezno je konsultovati se sa lekarom radi terapije.

Kandida u stolici i crevnom traktu: sve što bi trebalo da znate