Dijabetes tipa 2 je hronično stanje u kojem tijelo ne može efikasno koristiti insulin ili ne proizvodi dovoljno insulina da reguliše nivo šećera u krvi. Insulin je hormon koji omogućava ćelijama da apsorbuju glukozu (šećer) iz krvi i koriste je kao izvor energije.
Kod dijabetesa tipa 2, ćelije postaju otporne na insulin ili pankreas ne proizvodi dovoljno insulina. Kao rezultat toga, nivo glukoze u krvi ostaje povišen, što se naziva hiperglikemija. Ova visoka koncentracija glukoze u krvi može vremenom dovesti do različitih zdravstvenih problema.
Pročitaj i: Dijabetes: epidemija 21. veka!
Uzrok nastanka dijabetesa tipa 2
Uzrok nastanka dijabetesa tipa 2 nije potpuno razjašnjen, ali veruje se da se javlja usled kombinacije genetskih faktora, faktora okruženja i životnog stila.
Genetska predispozicija - Osobe sa porodičnom istorijom dijabetesa tipa 2 imaju veći rizik od razvoja bolesti. Određene genetske varijacije mogu povećati osjetljivost ćelija na insulin ili uticati na funkciju pankreasa.
Prekomerna težina i gojaznost - Prekomerna težina i gojaznost su važni faktori rizika za dijabetes tipa 2. Višak masnog tkiva, posebno u predelu stomaka, može dovesti do otpornosti na insulin.
Nezdrava ishrana - Ishrana bogata zasićenim mastima, trans mastima, šećerima i prerađenim ugljenim hidratima može povećati rizik od dijabetesa tipa 2. Nedovoljan unos vlakana i voća, kao i prekomerna konzumacija brze hrane i gaziranih pića, takođe mogu doprineti razvoju bolesti.
Fizička neaktivnost - Nedostatak redovne fizičke aktivnosti može povećati rizik od dijabetesa tipa 2. Fizička aktivnost pomaže u kontroli telesne težine, poboljšava osjetljivost na insulin i reguliše nivo šećera u krvi.
Starenje - Starenje je faktor rizika za dijabetes tipa 2, jer sa godinama tijelo može postati manje osjetljivo na insulin.
Etnička pripadnost - Određene etničke grupe, poput Afroamerikanaca, Hispanoamerikanaca, Američkih Indijanaca i Azijata, imaju veći rizik od razvoja dijabetesa tipa 2.
Drugi faktori - Visok krvni pritisak, dislipidemija (nepravilan nivo holesterola i triglicerida), polikistični jajnici, istorija gestacijskog dijabetesa ili porođaja sa velikom bebom takođe mogu povećati rizik od dijabetesa tipa 2.
Važno je napomenuti da iako faktori rizika mogu povećati verovatnoću razvoja dijabetesa tipa 2, bolest se može sprečiti ili kontrolisati putem zdravog načina života koji uključuje uravnoteženu ishranu, redovnu fizičku aktivnost, održavanje zdrave telesne težine
Simptomi dijabetesa tipa 2
Simptomi dijabetesa tipa 2 mogu biti blagi i postepeni, pa ih neki ljudi mogu zanemariti ili ih pripisati drugim uzrocima. Javljaju se:
-
Povećana žeđ - Osoba može osećati stalnu žeđ i imati potrebu da često pije vodu.
-
Učestalo mokrenje - Povećana žeđ može dovesti do učestalog mokrenja, posebno tokom noći (noćna poliurija).
-
Umor - Osoba može osećati umor i nedostatak energije, čak i nakon odmora.
-
Gubitak telesne težine - Neočekivani gubitak telesne težine može biti simptom dijabetesa tipa 2, posebno ako se javlja bez promjena u ishrani ili fizičkoj aktivnosti.
-
Zamagljen vid - Povišen nivo šećera u krvi može izazvati privremeno zamagljen vid ili probleme sa fokusiranjem.
-
Sporo zarastanje rana - Rane i posekotine mogu sporije zarastati kod osoba sa dijabetesom tipa 2.
-
Infekcije - Osobe sa dijabetesom tipa 2 mogu biti podložne češćim infekcijama, posebno infekcijama mokraćnih puteva, kože i desni.
-
Svrab kože - Koža može biti suva i svrbeti zbog visokog nivoa šećera u krvi.
Osobe sa dijabetesom tipa 2 možda ne moraju imati nikakve simptome ili simptomi mogu biti biti blagi i neprimetni. Zbog toga je važno redovno obavljati lekarske preglede i testiranja, kako bi se rano otkrio dijabetes i započelo sa odgovarajućim lečenjem.
Liječenje dijabetesa tipa 2
Liječenje dijabetesa tipa 2 obuhvata kombinaciju promjene životnog stila, pravilne ishrane, fizičke aktivnosti i, u nekim slučajevima, upotrebu lijekova ili insulina.
Važno je usvojiti zdrav stil života, koji uključuje uravnoteženu ishranu, redovnu fizičku aktivnost i održavanje zdrave telesne težine. Navedeno može pomoći u kontroli nivoa šećera u krvi.
Preporučuje se pridržavanje dijete koja uključuje uravnoteženu ishranu sa kontrolisanim unosom ugljenih hidrata, masti i proteina. Važno je izbegavati visoko prerađenu hranu, brzu hranu, gazirane napitke i hranu bogatu šećerom. Takođe je važno unositi dovoljno vlakana, voća, povrća i zdravih masti.
Redovna fizička aktivnost može poboljšati osjetljivost tijela na insulin i pomoći u kontroli nivoa šećera u krvi. Preporučuje se najmanje 150 minuta umerene aerobne aktivnosti ili 75 minuta intenzivne aerobne aktivnosti nedjeljno, uz dodatak vežbi snage.
Osobe sa dijabetesom tipa 2 moraju redovno pratiti nivo šećera u krvi, kako bi se održao ciljani opseg. To može uključivati upotrebu kućnih aparata za mjerenje glukoze u krvi.
U nekim slučajevima, ljekar može propisati lekove za kontrolu nivoa šećera u krvi. To može uključivati oralne lekove koji pomažu telu da bolje koristi insulin ili lekove koji pomažu pankreasu da proizvodi više insulina. U nekim situacijama, insulin se može koristiti kao terapija.
Edukacija o dijabetesu
Edukacija o dijabetesu je ključna za uspješno upravljanje bolešću. Osobe sa dijabetesom tipa 2 se moraju edukovati o ishrani, vežbanju, merenju nivoa šećera u krvi, upotrebi lijekova i prepoznavanju simptoma koji zahtevaju hitnu medicinsku pomoć.
Važno je konsultovati se sa lekarom ili stručnjakom za dijabetes, kako biste dobili personalizovane smjernice i plan liječenja koji najbolje odgovara.
Ukoliko imate neki od navedenih simptoma, najbolje je da zakažete pregled kod ljekara.
Ukoliko ne znate kojem ljekaru da se obratite, ukucajte “dijabetes” u polje za pretragu na platformi Hipokratija. Na taj način ćete dobiti uvid u iskustva drugih ljudi koji su se suočili sa istim problemom. Nakon što započnete proces liječenja, podelite svoje iskustvo i na taj način pomozite drugima koji se nalaze u istoj situaciji.
